پرسشنامه وابستگی به هوش مصنوعی مولد (Generative AI Dependency Scale; GAIDS)- علی و همکاران (2025)
وابستگی به هوش مصنوعی مولد به الگویی اشاره دارد که در آن فرد برای انجام تکالیفی که توانایی انجام مستقل آن‌ها را دارد، به شکل گسترده به ابزارهای هوش مصنوعی تکیه می‌کند و بدون آن‌ها احساس ناتوانی یا بی‌میلی می‌کند. این مفهوم با «استفاده» صرف تفاوت دارد؛ استفاده ابزاری و کنترل‌شده، مانند ویرایش دستور زبان پس از نوشتن متن توسط خود دانشجو، لزوماً وابستگی نیست. وابستگی زمانی شکل می‌گیرد که دانشجو نتواند تکلیف را آغاز یا تکمیل کند مگر با مراجعه به هوش مصنوعی. وابستگی سه ویژگی دارد: اتکای رفتاری (استفاده بیش‌ازحد و تکیه فراوان بر هوش مصنوعی)، کاهش تلاش خودانگیخته (پذیرش محتوای تولیدشده بدون بررسی یا ویرایش کافی) و دلبستگی روانی (احساس اضطراب یا درماندگی در نبود هوش مصنوعی). این مفهوم با نظریه «بارگذاری شناختی» مرتبط است؛ زمانی که ابزار خارجی در دسترس، قابل‌اعتماد و کم‌زحمت باشد، فرد تمایل دارد فرایندهای شناختی را به آن واگذار کند. در محیط دانشگاهی، وابستگی می‌تواند فرصت تمرین تحلیل، استدلال و ارزیابی را کاهش دهد و از این طریق با تفکر انتقادی و عملکرد تحصیلی مرتبط شود.
این ابزار در نسخه اصلی توسط مورالس-گارسیا و همکاران (2024) با پنج گویه و یک عامل طراحی و با ۵۲۸ دانشجوی دانشگاهی در پرو اعتباریابی شد. علی و همکارانش (2025) پنج گویه اصلی را بازنویسی و هفت گویه دیگر برای پوشش اتکای رفتاری و کاهش تلاش خود افزوده اند؛ بنابراین نسخه اقتباس‌شده ۱۲ گویه و سه مؤلفه دارد: اتکای رفتاری (۴ گویه)، کاهش تلاش خود (۴ گویه) و دلبستگی روانی (۴ گویه). نمره بالاتر نشان‌دهنده وابستگی بیشتر است.