تحلیل مضمون (تماتیک ) چیست؟
تحلیل تماتیک به زبان ساده
تحلیل مضمون ( تماتیک ) (Content Analysis) یک روش تحقیق کیفی است که برای تحلیل دادههای متنی و کیفی استفاده میشود. در این روش، محتوای متنی مورد بررسی قابلیت تحلیل و تفسیر را دارد. تحلیل مضمون به شناسایی الگوها، مضامین، موضوعات و ساختار محتوای متنی در نظر گرفته شده میپردازد و درک عمیقی از محتوا و معناهای آن را فراهم میکند.
تحلیل تماتیک روشی پرکاربرد برای تحلیل دادههای کیفی است [۱، ۴، ۵]. دادههای کیفی اطلاعاتی هستند که به صورت کلمات، تصاویر یا ویدیو ارائه شده و تجربیات یا پدیدهها را توصیف میکنند [۱، ۴، ۵]. برخلاف دادههای کمی (عددی)، دادههای کیفی غنی و پیچیده هستند و تحلیل تماتیک به ما کمک میکند تا معنای ضمنی آنها را درک کنیم [۱، ۶].

تحلیل های کیفی با نرم افزار های : Maxqda – NVivo
پرسشنامه استاندارد
(1299)نوشته های مدیریت
(101)پاورپونت
(26)مطالب آموزش و پرورش
(22)مبانی نظری و پژوهشی
(17)کتاب های کاربردی
(4)سوالات پیام نور
(1)مطالب روان شناسی
(1)پکیج های آموزشی
(1)- رازهای افراد قوی: چطور از ضعفها عبور کنیم؟ (ویدئو)
- تحلیل فرایند (Process Analysis)
- تحلیل مقایسهای (Comparative Analysis)
- تحلیل روایت (Narrative Analysis)
- تحلیل پدیدارشناختی (Phenomenological Analysis)
- پیام تبریک عید فطر
- 100 پیامک زیبا برای تبریک عید فطر
- اهمیت تحلیل دادههای آماری: کلید موفقیت در دنیای مدرن
- اهمیت تحلیل دادههای آماری: کلید موفقیت در دنیای مدرن
- آموزش تحلیل داده: راهنمای جامع و علمی برای ورود به دنیای دادهها
- گراندد تئوری (Grounded Theory) چیست ؟
در اینجا خلاصهای از مراحل این فرآیند آمده است [۴]:
- آشنایی: محققان با خواندن و مرور مکرر دادهها، خود را در آنها غرق میکنند [۴].
- شناسایی کدهای اولیه: اختصاص کدگذاری به جنبههای جالب یا تکرارشونده در دادهها [۴].
- جستجوی تمها: گروه بندی کدهای مرتبط به تمهای احتمالی [۴].
- پالایش تمها: اطمینان از اینکه تمهای شناسایی شده به طور دقیق دادهها را منعکس میکنند [۴].
- تعریف و نامگذاری تمها: تعریف واضح هر تم با یک نام توصیفی [۴].
- گزارش یافتهها: نوشتن گزارشی که سوال پژوهش، روشها، تمهای شناساییشده و نمونههایی از دادهها برای پشتیبانی از آنها را توضیح میدهد [۴].
تحلیل تماتیک ابزاری ارزشمند برای پژوهشگران کیفی است زیرا به کشف الگوهای پنهان، درک تجربیات و ایجاد بینشهای جدید کمک میکند [۱، ۵].
تحلیل مضمون با استفاده از روشهای کدگذاری و دستهبندی، به محققان امکان میدهد تا الگوها و موضوعات مشترک در متون را شناسایی کنند. این روش به طور گسترده در زمینههای مختلف مورد استفاده قرار میگیرد، از جمله رسانهها، تحقیقات اجتماعی، روانشناسی، علوم سیاسی و سایر حوزههای مرتبط.
روش تحلیل مضمون به محققان امکان میدهد تا به صورت جامع و دقیق به سوالات پژوهشی خود پاسخ دهند و الگوها و مضامین مهم را در متون شناسایی کنند. علاوه بر این، این روش قابلیت تحلیل بزرگمقیاس را دارد، به این معنی که محققان میتوانند تعداد زیادی متن را به صورت همزمان تحلیل کنند و نتایج قابلیت تعمیم دارند.
برای استفاده از روش تحلیل مضمون، نیاز به رعایت مراحل مشخص و دقیق است. همچنین برای اعتبارسنجی نتایج، معیارهایی مانند قدرت تحلیلی و قابلیت تکرار پذیری نیز باید مدنظر قرار گیرند.
منابع:
منابع
- PubMed Central: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32356468/ – Thematic analysis of qualitative data: AMEE Guide No. 131 [۱]
- https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/0142159X.2020.1755030 – Thematic analysis of qualitative data: AMEE Guide No. 131 [۲]
- Nova Southeastern University: https://nsuworks.nova.edu/tqr/vol26/iss6/19/ – Conducting Thematic Analysis with Qualitative Data [۳]
- SAGE Publications: https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/16094069231205789 – A Step-by-Step Process of Thematic Analysis to Develop a … [۴]
- ResearchGate: [invalid URL removed] analysis – (PDF) Thematic analysis [۵]
- Springer Link: https://link.springer.com/doi/10.1007/978-94-007-0753-5_3470 – Thematic Analysis [۶]
همچنین پیشنهاد می شود منابع زیر را نیز مطالعه نمایید.
Neuendorf, K. A. (2017). The Content Analysis Guidebook. SAGE Publications.
Elo, S., & Kyngäs, H. (2008). The qualitative content analysis process. Journal of Advanced Nursing, 62(1), 107-115.
Hsieh, H.-F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277-1288.
Krippendorff, K. (2018). Content Analysis: An Introduction to Its Methodology. SAGE Publications.