پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت در کودکان (BFQ-C)
پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت در کودکان (BFQ-C)
شخصیت مجموعهای از صفات نسبتاً پایدار است که سبب تفاوتهای فردی در رفتار، هیجانها و افکار میشود و در طول زمان و موقعیتهای مختلف، الگوی مشخصی از کنشوری فرد را شکل میدهد. یکی از جامعترین و معتبرترین مدلهای شخصیت، مدل پنج عامل بزرگ (Five‑Factor Model) است که توسط کاستا و مککری (Costa & McCrae) بسط یافته و شخصیت را در قالب پنج بُعد کلی دستهبندی میکند: برونگرایی (تمایل به معاشرت، انرژی و هیجانخواهی)، سازشیافتگی (همکاری، مهربانی، اعتماد به دیگران)، وظیفهشناسی (سازمانیافتگی، پشتکار، مسئولیتپذیری)، روانرنجورخویی (احساسات منفی، اضطراب، ناآرامی) و گشودگی به تجربه (کنجکاوی، خلاقیت، پذیرش ایدههای نو). این ابعاد نهتنها در بزرگسالان، بلکه در کودکان و نوجوانان نیز قابل شناسایی هستند و با موفقیت تحصیلی، روابط اجتماعی، سلامت روان و بهزیستی کلی ارتباط دارند. پژوهشهای فرهنگی نشان داده است که این ساختار در بسیاری از جوامع تا حد زیادی مشابه است، اگرچه فرهنگ و جنسیت ممکن است بر شدت و بروز هر یک از این صفات تأثیر بگذارد.
معرفی پرسشنامه
پرسشنامه پنج عامل بزرگ شخصیت برای کودکان (BFQ-C) توسط باربارانلی و همکاران (۲۰۰۳) طراحی شده و نسخه فارسی آن توسط علیاکبری و همکاران (۱۳۹۱) اعتباریابی شده است. هدف آن ارزیابی پنج عامل بزرگ شخصیت در کودکان 8 تا 14 سال (برون گرایی، سازش یافتگی، وظیفه شناسی، روان رنجورخویی، عقلانی/گشودگی) می باشد. این ابزار شامل ۶۵ سؤال است که به صورت خودگزارشی توسط کودکان و نوجوانان ۸ تا ۱۴ ساله تکمیل میشود و پنج بُعد شخصیت را اندازهگیری میکند: برونگرایی، سازشیافتگی، وظیفهشناسی، روانرنجورخویی و عقلانی/گشودگی. هر سؤال بر روی طیف لیکرت پنجدرجهای (از «خیلی کم» تا «خیلی زیاد») پاسخ داده میشود. این پرسشنامه به دلیل ساختار روشن، همسانی درونی خوب و روایی مطلوب، در پژوهشهای روانشناختی و مشاوره تحصیلی و بالینی کودکان و نوجوانان کاربرد گستردهای دارد.